Nowa książka o historii Kościoła Adwentystów
Po niemal dekadzie badań i pracy książka A Global History of Seventh-day Adventists jest już dostępna na całym świecie.
26 KWIETNIA 2026 (NR 1215) [Adventist.news | Opr.Daniel Kluska]
Wszystko zaczęło się od lotu samolotem. W listopadzie 2019 roku Edward Martin Allen wszedł na pokład samolotu lecącego z Omaha w stanie Nebraska do San Diego w Kalifornii. Kiedy zajął swoje miejsce, zorientował się, że osoba siedząca obok niego pracuje dla znanego chrześcijańskiego wydawnictwa Wm. B. Eerdmans. Dwie i pół godziny później Allen miał już wizytówkę oraz zaproszenie, by wraz ze swoim współautorem, dr. Michaelem W. Campbellem, porozmawiać o wydaniu książki poświęconej historii Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, nad którą obaj pracowali.
Po niemal dekadzie badań, pisania i współpracy książka A Global History of Seventh-day Adventists jest obecnie dostępna na całym świecie — zarówno u największych sprzedawców internetowych, takich jak Amazon, jak i w wybranych księgarniach lokalnych na terenie Stanów Zjednoczonych. Publikacja została przygotowana w taki sposób, aby była interesująca i zrozumiała dla różnych grup odbiorców: członków Kościoła zainteresowanych własnym dziedzictwem, czytelników, którzy wcześniej nie znali adwentyzmu, a także studentów zajmujących się historią religii. Książka zawiera prawie 100 fotografii, ramki tematyczne poświęcone różnym zagadnieniom oraz pytania do dyskusji, które mogą być wykorzystane podczas zajęć akademickich.
Premiera książki odbyła się w lutym w Centrum Badań Adwentystycznych przy Andrews University w Berrien Springs w stanie Michigan. Zorganizowano z tej okazji specjalny wieczorny program transmitowany na żywo, który poprowadził znany adwentystyczny pastor Dwight K. Nelson. W wydarzeniu uczestniczyli liczni naukowcy, liderzy kościelni, przedstawiciele wydawnictwa Eerdmans oraz inne zainteresowane osoby.
Michael W. Campbell jest dyrektorem Departamentu Archiwów, Statystyki i Badań Wydziału Północnoamerykańskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, ordynowanym duchownym adwentystycznym, autorem wielu publikacji oraz byłym wykładowcą akademickim. Współautor książki, Edward Martin Allen, jest emerytowanym profesorem religii na Union Adventist University w Lincoln w stanie Nebraska. W czasie swojej pracy na tej uczelni pełnił funkcję dziekana akademickiego oraz dyrektora programu religii.
Zdaniem Campbella, Allena oraz naukowców, którzy recenzowali książkę, tym, co odróżnia tę publikację od wcześniejszych opracowań historii adwentyzmu, jest jej rzeczywiście globalna perspektywa. Dotychczasowe obszerne historie Kościoła koncentrowały się w dużej mierze na jego północnoamerykańskich początkach. Nowa książka śledzi rozwój adwentyzmu na przestrzeni stuleci i kontynentów, ukazując go w szerszym kontekście historii świata.
Allen zilustrował to przykładem Fernando Stahla — misjonarza, którego działalność edukacyjna wśród rdzennych społeczności zamieszkujących okolice jeziora Titicaca w Peru przyczyniła się do przemian społecznych i większego udziału miejscowej ludności w życiu kraju. Dziś Stahl jest jedynym Amerykaninem z Ameryki Północnej, który ma w Peru swój pomnik.
Książka pokazuje również, w jaki sposób świat wpływał na adwentyzm. Allen opisał między innymi, jak działający na początku XX wieku Student Volunteer Movement for Foreign Missions — międzywyznaniowy ruch, który w latach 1890–1920 wysłał za granicę 20 tysięcy misjonarzy — inspirował wielu adwentystów, a nawet wpłynął na praktykę porannych nabożeństw w Kościele.
— Adwentyzm nie powstał w próżni — powiedział Rodney Palmer, kierownik Wydziału Religii i Języków Biblijnych na Andrews University, podczas panelu dyskusyjnego po prezentacji książki. — Umieszczenie adwentyzmu w kontekście i pokazanie, jak wydarzenia rozgrywające się wokół niego wpływały na jego rozwój, jest bardzo pomocne.
Zarówno autorzy, jak i redaktorzy wydawnictwa Eerdmans podkreślali, że projektowi od początku towarzyszyło pragnienie uczciwego podejścia do historii. Campbell zaznaczył, że książka nie unika trudnych tematów, takich jak relacje Kościoła Adwentystów z III Rzeszą czy trwające dyskusje dotyczące ordynacji kobiet.
— Piszemy historię, którą rzeczywiście odnaleźliśmy w archiwach — powiedział Campbell — a nie historię, którą chcielibyśmy tam znaleźć.
Do tego napięcia odniósł się również James Ernest, wiceprezes wykonawczy i redaktor naczelny wydawnictwa Eerdmans. Przywołał rozróżnienie obecne w samej książce: różnicę między historiografią a hagiografią, czyli między mówieniem prawdy o danej społeczności a jedynie jej gloryfikowaniem.
— W waszym pisaniu bardzo wyraźnie widać, że kochacie temat, o którym piszecie — powiedział do autorów. — Ale opowiadacie o nim z miłością. Nie musicie udawać, że coś było inne, niż było naprawdę.
Książka świadomie stara się także opowiadać historie zwykłych wierzących oraz osób, których głosy były dotąd rzadko słyszane. Dotyczy to między innymi kobiet, których wkład w adwentystyczną misję nieczęsto pojawiał się w opracowaniach historycznych. Campbell opisał swoje odkrycie historii Carmen Vaca — rdzennej mieszkanki Peru, która w ciągu jednego roku ochrzciła około 40 osób. Jej historię odnalazł jedynie na jednej fotografii i w krótkim artykule.
— To, że nie znasz czyjejś historii, nie oznacza, że ta osoba nie istniała — powiedział Campbell. — Odpowiedzialnością nowego pokolenia historyków jest powrót do źródeł i szukanie takich historii.
Panel naukowców z Andrews University z entuzjazmem odniósł się do możliwości wykorzystania książki jako podręcznika akademickiego. Erhard Gallos, profesor nadzwyczajny religii, określił ją jako „aktualną, bardzo dobrą i przystępną”, zauważając, że dotychczasowe standardowe podręczniki historii adwentyzmu mają już kilkadziesiąt lat, a jeden z nich nie jest już dostępny w sprzedaży. Gerson Rodriguez, profesor nadzwyczajny historii Kościoła, nazwał książkę prawdopodobnym następcą wcześniejszych opracowań:
— Myślę, że to właśnie ten podręcznik będzie w przyszłości wykorzystywany na uczelniach.
Na zakończenie Campbell podzielił się refleksją, że książka ma dla niego znaczenie wykraczające poza samą publikację. Wyraził nadzieję, że stanie się ona częścią szerszej kultury współpracy i wzajemnego wsparcia wśród nowego pokolenia adwentystycznych historyków.
— Dostrzegam dobrego ducha wśród nowego pokolenia adwentystycznych historyków, którzy ciężko pracują, wspierają się nawzajem, cieszą się swoimi osiągnięciami i starają się dostrzegać to, co najlepsze w pracy innych — powiedział. — Potrzebujemy tego więcej.
Campbell zauważył również, że praca nad książką zmieniła go osobiście. Kiedy pisał o relacjach rasowych i sprawiedliwości społecznej w historii adwentyzmu, poczuł się wezwany do życia zgodnego z tymi wartościami także dzisiaj. Wspomniał między innymi o swoim udziale w pokojowych marszach wraz z afroamerykańskimi kolegami w czasie, gdy wykładał w Teksasie.
— Historie, które opowiadamy, i sposób, w jaki je opowiadamy, mają znaczenie — powiedział Campbell.
Książka A Global History of Seventh-day Adventists jest dostępna za pośrednictwem Wm. B. Eerdmans Publishing Co. oraz u największych sprzedawców książek.
AAI
